17 stycznia 2019, Lek. Katarzyna-Czyżykowska

Ból, drapanie, pieczenie w gardle – o jakich chorobach mogą świadczyć?

Każdego dnia jesteśmy narażeni na mnóstwo czynników, które mogą powodować dolegliwości gardłowe. Uciążliwy jest nie tylko ból, ale też trudności podczas mówienia i przełykania. Najczęstszym powodem tego rodzaju problemów jest infekcja, jednak jeśli objawy utrzymują się przez dłuższy czas, niekoniecznie winne muszą być bakterie albo wirusy. Taki stan zawsze wymaga konsultacji z lekarzem, bo tylko znalezienie przyczyny może pomóc w uporaniu się z problemem.

Ból, drapanie, pieczenie w gardle

Infekcyjne przyczyny problemów gardłowych

Choroby zakaźne, które atakują górne drogi oddechowe, bardzo łatwo przenoszą się między ludźmi drogą kropelkową. Wystarczy znaleźć się w towarzystwie osoby, która kicha i kaszle, żeby drobnoustroje powodujące chorobę miały szansę zaatakować nasz organizm. Inną drogą zakażenia jest kontakt pośredni, gdy najpierw dotykamy zakażonych przedmiotów, a następnie ust, oczu lub nosa.

Najczęstszą przyczyną zapalenia gardła zarówno u dzieci, jak i u dorosłych są infekcje wirusowe – zwykle jako wynik choroby przeziębieniowej. Bakteryjne zapalenie gardła, w tym angina paciorkowcowa, występują znacznie rzadziej i zazwyczaj wymagają leczenia antybiotykiem. Zapalenie gardła, niezależnie od przyczyny, objawia się:

  • bólem, trudnościami w połykaniu
  • uczuciem drapania, pieczenia, suchości
  • zaczerwieniem i rozpulchnieniem błony śluzowej

W przypadku przeziębienia, oprócz bólu gardła, typowymi objawami infekcji wirusowej są: nieżyt nosa, kaszel, kichanie, ból głowy, łagodne bóle mięśniowe i gorączka. W tym przypadku ból gardła mija jednak po kilku dniach, a po około tygodniu powinny ustąpić inne objawy infekcji1, 2

Za zapalenie gardła i migdałków, oprócz wirusów, mogą również odpowiadać bakterie, a w bardzo rzadkich przypadkach – grzyby. Kiedy mamy do czynienia z zapaleniem bakteryjnym, przebieg choroby jest bardzo gwałtowny, a ból gardła – silny. Oprócz tego zazwyczaj występują: gorączka i dreszcze, powiększone i bolesne węzły chłonne, zaczerwienione migdałki i biały nalot w kryptach migdałkowych. Jeśli zaś za chorobę odpowiadają wirusy, przebiega najczęściej łagodniej, choć i wówczas bólowi gardła towarzyszą inne objawy, jak nieżyt nosa, kaszel, ból głowy, zapalenie spojówek, zaczerwienienie i powiększenie migdałków3.

Bóle gardła towarzyszą też innym chorobom wirusowym i (rzadziej) bakteryjnym. Doskwierają m.in. w przebiegu grypy, podgłośniowego zapalenia krtani (krupu) czy ospy wietrznej4.

Co może oznaczać pieczenie w gardle?

Pieczenie w gardle to wyraźny sygnał, świadczący o pojawieniu się stanu zapalnego. Najczęściej to objaw infekcji górnych dróg oddechowych, aczkolwiek może wskazywać również na inne choroby. Wśród nich należy wymienić przede wszystkim alergie oraz zapalenie jamy ustnej. Ze względu na rozmaite przyczyny bólu, pieczenia czy drapania w gardle, to dolegliwość, którą powinno się omówić z lekarzem. Jest to o tyle ważne, że tylko dzięki rozpoznaniu można wprowadzić właściwe leczenie.

Pieczenie w gardle a infekcje

W przeważającej większości przypadków pieczenie w gardle jest objawem chorób wirusowych. O liczebności chorób o takiej etiologii decyduje przede wszystkim duża ilość wirusów. Z badań epidemiologicznych wynika, że jest około 200 chorobotwórczych drobnoustrojów, które odpowiadają za infekcje górnych dróg oddechowych. Rhinowirusy, koronawirusy, adenowirusy, wirusy grypy i paragrypy, wirusy z rodziny Herpes czy wirus Epsteina-Barr to tylko część z nich. Na stopień zachorowalności wpływa także fakt, że wiele z tych wirusów łatwo ulega mutacji, stając się całkiem nowym patogenem.

Ból czy pieczenie w gardle, które występuje z lekkim katarem, może wskazywać na pierwsze objawy przeziębienia. Jeśli obok tych objawów pojawi się problem z przełykaniem, mokry kaszel i gorączka, jest duże prawdopodobieństwo, że doszło do wirusowego zapalenia gardła. Wówczas konieczna jest wizyta u lekarza, ponieważ przytoczone objawy mogą równie dobrze wskazywać na infekcję bakteryjną – najczęściej anginę ropną – którą wywołują bakterie Streptococcus pyogenes – wymagającą wdrożenia antybiotykoterapii.

Przeczytaj także: Sprawdzone sposoby na pierwsze objawy przeziębienia

Pieczenie w gardle a zapalenie jamy ustnej

Inną chorobą, która objawia się pieczeniem w gardle, jest zapalenie jamy ustnej. Obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej, szary nalot, afty, owrzodzenia, fetor ex ore to najczęstsze symptomy. Zapalenie jamy ustnej może być wywołane infekcją grzybiczą, bakteryjną lub wirusową. Niekiedy zdarza się także, że pleśniawki i inne objawy zapalenia pojawiają się po długotrwałej antybiotykoterapii albo jako skutek niedoboru odporności u dzieci. 

Co robić, gdy infekcja zaatakowała gardło?

Choć ból i drapanie gardła mijają po ustąpieniu infekcji, zawsze ważne jest wyleczenie jej do końca. Zakażenia bakteryjne wymagają przyjmowania antybiotyków, oprócz tego warto sięgać po zalecone przez lekarza środki łagodzące przykre objawy. Z bólem gardła pomagają uporać się różnego rodzaju spraye i pastylki (nie można ich jednak podawać dzieciom do 4. roku życia, ze względu na ryzyko zakrztuszenia).

W środkach na ból gardła szukaj naturalnych składników, które oprócz ograniczenia dolegliwości, pomogą zwalczyć stan zapalny. Dobrym przykładem jest miód. Oprócz ssania pastylek możesz rozpuścić łyżeczkę miodu w ciepłej wodzie i powoli popijać napój, nawilżając w ten sposób chore gardło. Picie dużej ilości ciepłych płynów jest zresztą jednym z podstawowych zaleceń w przypadku podrażnionego gardła. Pomocne może być także płukanie gardła wodą z dodatkiem soli (łyżeczka na szklankę). Warto także wyposażyć dom w nawilżacz powietrza 4, 5.

Jakie mogą być inne powody problemów gardłowych?

Gardło jest narażone na cały szereg czynników drażniących, występujących w środowisku. Czasami zaś za ból i drapanie odpowiada choroba, której nie wiążemy bezpośrednio z tymi objawami. Wśród możliwych przyczyn dolegliwości znajdują się:

  • alergia – pyłki, pleśnie, roztocza kurzu domowego lub alergeny zwierzęce to czynniki, które mogą wywołać m.in. ból, swędzenie i drapanie w gardle,
  • przesuszenie gardła – sprzyja mu przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach czy oddychanie przez usta (na przykład w przypadku zatkanego nosa),
  • czynniki drażniące – zanieczyszczone powietrze, chemikalia, dym papierosowy drażnią drogi oddechowe, czego objawami są ból gardła i chrypka,
  • długotrwałe lub głośne mówienie,
  • choroba refluksowa przełyku – to schorzenie układu pokarmowego objawiające się patologicznym zarzucaniem treści żołądkowej do przełyku wskutek zaburzenia funkcji dolnego zwieracza przełyku – pozostałymi objawami mogą być m.in. chrypka i zgaga,
  • guz – w rzadkich przypadkach za ból gardła i chrypkę odpowiada guz, którego obecność mogą zwiastować również: problemy z przełykaniem, głośny oddech, widoczne zgrubienie, krew w ślinie lub flegmie – tego typu objawy wymagają natychmiastowej konsultacji z lekarzem.(4)

W tych przypadkach ból, pieczenie i drapanie w gardle ustaną dopiero wtedy, kiedy zostanie wyleczona przyczyna. Pamiętaj, że przewlekły ból gardła o trudnym do określenia podłożu zawsze wymaga diagnostyki. Doraźnie możesz stosować wymienione wcześniej sposoby na złagodzenie dolegliwości, a ponadto unikaj czynników drażniących, aby nie pogarszać stanu dróg oddechowych.

Pieczenie w gardle a alergia

Drapanie i pieczenie w gardle, zwłaszcza kiedy utrzymuje się przez dłuższy czas, może mieć podłoże alergiczne. W dużym uproszczeniu – alergia jest reakcją obronną układu immunologicznego, odpowiedzią na jakiś czynnik drażniący. Dziś jest wiele alergenów mogących wywoływać ból gardła, nieżyt nosa, zaczerwienienie oczu czy inne dolegliwości. Są obecne zarówno w żywności, jak i pokarmie. Aby sprawdzić, co wywołuje uczulenie, należy skorzystać z pomocy alergologa, który zapewne zaleci wykonanie odpowiednich testów. Trzeba ponadto pamiętać, że pieczenie w gardle może świadczyć nie tyle o reakcji immunologicznej, ile o zwykłym podrażnieniu błony śluzowej. Długotrwałe przebywanie w niewietrzonych pomieszczeniach o zbyt małej wilgotności, stała ekspozycja na dym papierosowy, nie wspominając już o zanieczyszczeniu środowiska, wywołują podobne symptomy, co alergia, aczkolwiek takie upośledzenie działania układu oddechowego przebiega zupełnie inaczej i wymaga zupełnie innej terapii. 

Leki bez recepty

W zwalczaniu infekcji górnych dróg oddechowych, objawiających się między innymi pieczeniem w gardle, zwykle obok leczenia przyczynowego stosuje się także leczenie objawowe. Połączenie tych dwóch terapii jest najlepszą drogą, aby nie tylko pokonać chorobę, lecz także złagodzić jej przebieg. Na mocne pieczenie w gardle zwykle zostają przepisane tabletki do ssania, aerozole lub płyny do płukania jamy ustnej. Większość z nich to leki bez recepty (OTC), które znieczulają miejscowo i działają przeciwzapalnie. Wiele pastylek na gardło ma właściwości antybakteryjne – dzięki temu, że niszczy drobnoustroje infekujące błonę śluzową, wspiera działanie antybiotykoterapii. Niestety, leki antyseptyczne działają tylko na bakterie i grzyby, więc przy infekcjach wirusowych stosuje się je głównie jako środek przeciwbólowy. 

Aby złagodzić pieczenie w gardle, dobrym sposobem jest również stosowanie tabletek nawilżających z naturalnych składników: miodu, propolisu, cytryny, ze wzmacniającym cynkiem i witaminą C. Tego typu suplementy nie tylko ukoją podrażnione gardło, lecz także wzmocnią nadwyrężoną odporność!

Zioła

Oprócz płynów do płukania jamy ustnej z roztworu diklofenaku lub chlorowodorku benzydaminy, dobrym sposobem, aby złagodzić ostre pieczenie w gardle, jest stosowanie naturalnych płukanek z ziół. Zioła do płukania gardła można kupić w aptece w postaci gotowych kompozycji, łączących moc:

  • kory dębu, 
  • rumianku, 
  • szałwii,
  • tymianku. 

Można też taką mieszankę przygotować samodzielnie w domu, zaparzając odpowiednie zioła. Poza już wymienionymi, mogą to być na przykład: rzepik pospolity, czosnek pospolity, ziele krwawnika, korzeń lukrecji, a także mięta i eukaliptus.

Domowe mikstury

Domowe, sprawdzone sposoby na ból i pieczenie gardła pozwalają w bardzo przyjemny sposób pokonać uciążliwe objawy. 

  • Herbata z miodem i cytryną – herbata, szczególnie czarna, działa rozgrzewająco. Miód zawiera substancje, które nie tylko łagodzą stan zapalny, lecz także korzystnie wpływają na cały organizm. Cytryna zapewnia sporą dawkę witaminy C, tak konieczną w chwilach osłabionej odporności. 
  • Imbir – łagodzi ból gardła i kaszel, a ponadto ma działanie przeciwzapalne i napotne, dzięki czemu szkodliwe drobnoustroje zostają szybciej wydalone z organizmu. 
  • Czosnek – przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne właściwości czosnku pomagają szybciej zwalczyć infekcję. Nie bez przyczyny uznaje się go za naturalny antybiotyk. 
  • Siemię lniane – warto je wypróbować, kiedy oprócz pieczenia odczuwa się także nieprzyjemną suchość w gardle. Siemię lniane działa na błonę śluzową osłonowo, a przy tym skutecznie wycisza kaszel.

Inhalacje i nawilżanie powietrza

Jeszcze jednym sposobem na łagodzenie bólu i pieczenia w gardle jest stosowanie inhalacji. Można je przygotować jako napary do wdychania:

  • z ziół – rumianku, szałwii, majeranku, tymianku i innych,
  • z olejków eterycznych – herbacianego, eukaliptusowego czy sosnowego.

Podczas każdej infekcji dróg oddechowych warto pamiętać o wietrzeniu i nawilżaniu powietrza. Odpowiednia wilgotność powietrza jest znacząca dla prawidłowego funkcjonowania błony śluzowej gardła. Można ją osiągnąć na wiele sposobów, niekoniecznie kupując specjalne urządzenia, choć te oczywiście mają wiele plusów. Wystarczy powiesić mokry ręcznik na kaloryferze lub postawić na parapecie pojemnik z wodą.

Zobacz także: Chrypka u dziecka – kiedy iść do lekarza?


Piśmiennictwo:

  1. Mejza F. Przeziębienie. Data dostępu: 14.05.2018
  2. Is Your Sore Throat a Cold, Strep Throat, or Tonsillitis? Data dostępu: 14.05.2018
  3. Szołdra-Seiler A. Leczenie anginy. Data dostępu: 14.05.2018
  4. Sore throat. Data dostępu: 14.05.2018
  5. Spritzler F. 15 natural remedies for a sore throat. Data dostępu: 14.05.2018

Powstrzymaj zagrożenie już przy pierwszych objawach

Tantum Natura możesz kupić nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale także tych internetowych.

Sprawdź, gdzie możesz kupić Tantum Natura:

Kup online