16 maja 2019, lek. Michał Dąbrowski

Choroby zawodowe nauczycieli – jak łagodzić uciążliwe objawy?

Zawód nauczyciela wiąże się z dużymi obciążeniami zarówno sfery psychicznej, jak i fizycznej. Dużym zagrożeniem jest wypalenie zawodowe, na które wpływa m.in. wysoki poziom stresu, odpowiedzialność zawodowa, wysokie wymagania, niskie zarobki i prestiż pracy, słabe wyposażenie szkół oraz przeciążenie obszernym programem nauczania.
Należy odnieść się szczególnie do chorób narządów głosu, które to są jednymi z najczęstszych chorób zawodowych w Polsce (co ważne, ich liczba wciąż wzrasta). Wiążą się z nimi takie dolegliwości, jak suchość błon śluzowych krtani i gardła, chrypka, drapanie w gardle, kaszel, częste infekcje czy nawet bezgłos i zaniki głosu.

Co powoduje/zwiększa ryzyko pojawienia się chorób narządów głosu u nauczycieli?

  • Praca w nieprzystosowanych salach (zbyt niska wilgotność powietrza w pomieszczeniach lekcyjnych, słaba wentylacja, duże zapylenie);
  • praca w hałasie (mówienie głośne i do tego podwyższonym tonem powoduje zwiększenie napięcia mięśni, znacznie obciąża narząd głosu);
  • brak przygotowania od strony prawidłowej emisji głosu;
  • niezachowywanie odpowiedniej higieny stylu życia: palenie papierosów, nieregularny sen, brak aktywności fizycznej, brak odpoczynku, brak wystarczającego nawadniania organizmu;
  • nadwyrężanie głosu, np. krzykiem;
  • wielogodzinne dni pracy (godziny są skumulowane, głos nie ma możliwości odpoczynku);
  • rzadkie konsultacje ze specjalistami, m.in. z foniatrami, laryngologami.

Na część z wymienionych tu elementów niestety nauczyciele nie mają decydującego wpływu – np. na budowę sal lekcyjnych. Biorąc jednak pod uwagę styl życia oraz samą formę pracy głosem, jak najbardziej można podjąć kroki, które wpływają na ograniczenie ryzyka zapadania na choroby narządów głosu. Mowa tutaj o zachowaniu odpowiedniej higieny pracy oraz działaniach prewencyjnych.

Sprawdź: Jak radzić sobie z nieżytem gardła? Jakie są jego objawy?

Jak łagodzić objawy, które powoduje nadmierna praca głosem?

Kiedy pojawiają się już dokuczliwe objawy, należy jak najszybciej zastosować środki łagodzące i hamujące ich rozwój. Można użyć w tym celu zarówno domowych metod, jak i środków dostępnych w aptekach.

  • Siemię lniane

Jednym z domowych i niezwykle prostych sposobów na złagodzenie suchości i podrażnień gardła jest zrobienie naparu z siemienia lnianego. Najlepiej użyć do tego nasion siemienia, bo zmielona forma traci dużą część swoich walorów. Co więcej, oprócz działań nawilżających i łagodzących, siemię lniane cechują także właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz immunostymulujące. Warto zatem, aby osoby pracujące głosem włączyły ten produkt do swojej codziennej diety nie tylko w trakcie zmagań z nieprzyjemnymi dolegliwościami, lecz także w ramach profilaktyki zdrowia narządów głosu.

Sposób przyrządzenia: nasiona siemienia rozgniatamy (możemy rozdrobnić je w blenderze) i zalewamy gorącą wodą. Pozostawiamy na kilkanaście minut po przykryciem, by w tym czasie mógł wytworzyć się gęsty śluz. Po ostudzeniu napar wypijamy małymi łykami (możemy odcedzić go od nasion). Spływając po gardle, wytworzy swego rodzaju warstwę ochronną, która pozwoli nie tylko nawilżyć, lecz także zabezpieczyć błony śluzowe przed podrażnieniami i ewentualnymi patogenami.

  • Mleko, masło, miód

To napój, który z powodzeniem można stosować zarówno w momentach podrażnienia gardła, jak i w ramach prewencji.

Należy przede wszystkim podkreślić w tym wypadku szczególnie właściwości miodu, który działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, a co ważne w przypadku podrażnionych błon śluzowych, ma także działanie łagodzące oraz regenerujące. Wzmacnia ogólną odporność organizmu i wpływa na skrócenie czasu ewentualnych infekcji. Dowodem na jego skuteczne działanie może być zastosowanie miodu w profesjonalnie przygotowanych środkach łagodzących stany zapalne gardła.

Sposób przyrządzenia napoju: mleko (pełnotłuste) podgrzewamy do temperatury około 40°C. Dodajemy do niego łyżkę miodu oraz małą łyżeczkę masła. Całość mieszamy do całkowitego rozpuszczenia składników. Wypijamy małymi łykami. Do smaku można dodać także takie przyprawy, jak np. cynamon czy imbir, które dodatkowo pobudzą pracę układu immunologicznego.

Dlaczego do napoju dodaje się masło i mleko (w przypadku rezygnacji z dodania masła, należy koniecznie pamiętać o tym, aby mleko miało wysoki procent tłuszczu)? Tłuszcz znajdujący się w owych składnikach pozwoli stworzyć na błonie śluzowej gardła warstwę ochronną, podobnie jak w przypadku siemienia lnianego. Będzie stanowiło to skuteczną barierę przeciwko podrażnieniom.

  • Napary z ziół

Zioła stanowią istotny składnik wielu leków, stąd też warto wykorzystać ich terapeutyczne działanie także w domowych metodach. Tym bardziej, że można stosować je pod różnymi postaciami. Są to zarówno napary w formie herbatki do picia, inhalacje lub też płukanki na gardło. Każda z nich znakomicie sprawdza się w przypadku walki z suchością gardła, kaszlem, podrażnieniami czy też chrypką, które często pojawiają się wśród nauczycieli.

Przeczytaj również: Chrypka bez bólu gardła – co robić, gdy głos odmawia posłuszeństwa?

Jakie zioła są szczególnie pomocne na gardło?

  • Bez czarny, który działa m.in. przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, antyoksydacyjnie, a w przypadku kaszlu pomocne będą także jego właściwości wykrztuśne.
  • Warto stosować również rumianek. Ma działanie antyseptyczne oraz łagodzące.
  • Podobnie zadziała szałwia, która cechuje się też właściwościami bakteriobójczymi oraz – podobnie do bzu – wykrztuśnymi.
  • Kolejnym ziołem działającym wykrztuśnie jest tymianek, który często znajdziemy w składzie farmaceutyków stosowanych właśnie w przypadku problemów z gardłem. Działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie oraz odkażająco.

Dobrze pamiętać o aloesie działającym nie tylko przeciwzapalnie i immunostymulująco, lecz także przeciwbólowo. W aptekach można znaleźć m.in. sok z miąższu liści aloesu, który wzmacnia organizm na wielu płaszczyznach.

Zobacz także: Które zioła wzmacniają odporność?


  • Gębska, M.  Wojciechowska, A.  Weber-Nowakowska, K.  Żyżniewska- Banaszak, E., Podstawy higieny narządu głosu w pracy nauczycieli i wykładowców, Bezpieczeństwo Pracy : nauka i praktyka, (2013) nr 2, s. 18-21 [dostęp: 29.04.2019] http://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BPC1-0015-0003
  • Tichonow A. I., Bondarenko L. A., Jarnych T. G., Szpyczak O. S., Kowal W. M., Skrypnik–Tichonow R. I. Miód naturalny w medycynie i farmacji (Pochodzenie, właściwości, zastosowanie, preparaty lecznicze), Monografia pod redakcją akademika Ukraińskiej Akademii Nauk A. I. Tichonowa, Redaktor wydania polskiego: Prof. dr hab. n. farm. Bogdan Kędzia, 2017  [dostęp: 02.05.2019] http://dspace.nuph.edu.ua/bitstream/123456789/15125/1/Mi%C3%B3d%20naturalny%20w%20medycynie%20i%20farmacji%20-%20MONOGRAFIA.pdf

Powstrzymaj zagrożenie już przy pierwszych objawach

Tantum Natura możesz kupić nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale także tych internetowych.

Sprawdź, gdzie możesz kupić Tantum Natura:

Kup online