24 czerwca 2019, lek. Micha┼é D─ůbrowski

Cynk ÔÇô w┼éa┼Ťciwo┼Ťci uodparniaj─ůce

W Polsce cynk jest niedoceniany. Przy omawianiu immunostymulator├│w uk┼éadu odporno┼Ťciowego krajowe ┼Ťrodowiska lekarskie i farmaceutyczne wci─ů┼╝ skupiaj─ů si─Ö na witaminie C i rutynie, a w ostatnim czasie tak┼╝e nienasyconych kwasach t┼éuszczowych omega-3 i -6, cynk pozostawiaj─ůc w cieniu. A szkoda! Liczne badania naukowe potwierdzaj─ů jego silne w┼éa┼Ťciwo┼Ťci wspomagaj─ůce odporno┼Ť─ç. Cynk nie tylko reguluje prac─Ö systemu immunologicznego, lecz tak┼╝e zwi─Öksza odporno┼Ť─ç na zaka┼╝enia. W Stanach Zjednoczonych to jeden z najwa┼╝niejszych sk┼éadnik├│w suplement├│w wspomagaj─ůcych odporno┼Ť─ç w okresie przezi─Öbienia.

Dzia┼éanie i w┼éa┼Ťciwo┼Ťci cynku

Jednym z najwa┼╝niejszych sk┼éadnik├│w mineralnych, kluczowych dla prawid┼éowego funkcjonowania ludzkiego organizmu jest cynk. To znacz─ůcy pierwiastek, kt├│ry pe┼éni wiele wa┼╝nych r├│l, w tym na przyk┼éad:

  • bierze udzia┼é w ponad 80 r├│┼╝nych procesach enzymatycznych;
  • wp┼éywa na syntez─Ö bia┼éek, hormon├│w i czerwonych krwinek;
  • jest modulatorem przeka┼║nictwa mi─Ödzy synapsami;
  • odpowiada za dobry stan sk├│ry i b┼éon ┼Ťluzowych.

Poza wy┼╝ej wymienionymi, cynk spe┼énia jeszcze jedn─ů, bardzo wa┼╝n─ů funkcj─Ö ÔÇô wp┼éywa na uk┼éad odporno┼Ťciowy. Po pierwsze, stymuluje grasic─Ö, czyli gruczo┼é, kt├│ry jest bardzo wa┼╝nym narz─ůdem uk┼éadu limfatycznego, szczeg├│lnie w pierwszych latach ┼╝ycia cz┼éowieka. W dzieci─Öcym organizmie grasica przez pierwsze 2-3 lata ro┼Ťnie, b─Öd─ůc miejscem lokowania si─Ö limfocyt├│w T, czyli bia┼éych krwinek tak wa┼╝nych dla dojrzewania uk┼éadu odporno┼Ťciowego. Dlatego te┼╝ odpowiednia ilo┼Ť─ç cynku warunkuje o prawid┼éowej pracy odporno┼Ťci wrodzonej. Potwierdzaj─ů to liczne badania, kt├│re pokazywa┼éy, ┼╝e u dzieci z niedoborem cynku dochodzi do atrofii grasicy (jej przerostu zamiast zanikania) oraz wi─Ökszej liczby zaka┼╝e┼ä, skutkuj─ůcych zapaleniem p┼éuc i oskrzeli.

Po drugie, poza wp┼éywaniem na odporno┼Ť─ç wrodzon─ů, cynk oddzia┼éuje r├│wnie┼╝ na odporno┼Ť─ç nabyt─ů. Poprzez stymulacj─Ö tymuliny umo┼╝liwia produkcj─Ö limfocyt├│w T, kt├│re jako dojrza┼ée, zdrowe kom├│rki niszcz─ů chorobotw├│rcze drobnoustroje.

S┼éowem, optymalne spo┼╝ycie cynku umo┼╝liwia prawid┼éow─ů odpowied┼║ immunologiczn─ů oraz zmniejsza ryzyko wyst─ůpienia infekcji.

Sprawd┼║: Kt├│re zio┼éa wzmacniaj─ů odporno┼Ť─ç?

Skutki niedoboru cynku

Cynk jest pierwiastkiem bardzo wa┼╝nym dla prawid┼éowego rozwoju cz┼éowieka ju┼╝ od chwili jego pocz─Öcia. Decyduje nie tylko o pomy┼Ťlnej ewolucji p┼éodu, lecz tak┼╝e samym utrzymaniu ci─ů┼╝y. Niedob├│r cynku w okresie oczekiwania na dziecko mo┼╝e prze┼éo┼╝y─ç si─Ö na os┼éabienie odporno┼Ťci maluszka po porodzie, a tak┼╝e zadecydowa─ç o jego niskiej masie urodzeniowej, p├│┼║niejszych problemach rozwojowych czy nawet wcze┼Ťniejszym przyj┼Ťciu na ┼Ťwiat.

Niedob├│r cynku jest niebezpieczny w ka┼╝dym wieku, chocia┼╝ wed┼éug obecnej wiedzy bardzo trudno go jednoznacznie stwierdzi─ç. Decyduje o tym fakt, ┼╝e wci─ů┼╝ nie okre┼Ťlono marker├│w, kt├│re wiarygodnie potwierdza┼éyby jego obecno┼Ť─ç. Wed┼éug dzisiejszych wytycznych do stwierdzenia niedoboru cynku konieczne jest okre┼Ťlenie poziomu metalotioneiny oraz wyst─Öpowanie nast─Öpuj─ůcych wczesnych objaw├│w niedoboru:

  • nerwowo┼Ť─ç, dra┼╝liwo┼Ť─ç, uczucie niepokoju;
  • ospa┼éo┼Ť─ç;
  • utrata apetytu;
  • os┼éabienie percepcji smakowej i w─Öchowej;
  • pogorszenie s┼éuchu, mo┼╝liwo┼Ť─ç wyst─Öpowania szum├│w;
  • u dzieci zwolnienie tempa wzrostu i dojrzewania.

Dalsze symptomy wskazuj─ůce na deficyty cynku to anemia, choroby jelit, niska tolerancja alkoholu, z┼ée gojenie si─Ö ran, problemy ze sk├│r─ů (tr─ůdzik, ┼éamliwo┼Ť─ç paznokci), os┼éabienie koncentracji i pami─Öci. Ponadto niedostateczna ilo┼Ť─ç cynku w organizmie znacznie przek┼éada si─Ö na funkcjonowanie uk┼éadu odporno┼Ťciowego ÔÇô dochodzi do dysfunkcji mechanizm├│w odpowiedzi immunologicznej, a tak┼╝e wzrostu podatno┼Ťci na infekcje.

Wchłanianie cynku

Szacuje si─Ö, ┼╝e niedob├│r cynku mo┼╝e dotyczy─ç nawet 35% populacji. Chocia┼╝ faktycznie cz┼éowiek spo┼╝ywa niewiele produkt├│w bogatych w ten mikroelement, braki cynku nie tylko wynikaj─ů z niedostatecznej poda┼╝y z pokarm├│w, lecz tak┼╝e problem├│w zwi─ůzanych z jego wch┼éanialno┼Ťci─ů, kt├│r─ů utrudniaj─ů cukry, alkohol, fityniany, wap┼ä i fosfor. Dlatego te┼╝ niedobory cynku wyst─Öpuj─ů zazwyczaj u dzieci z rodzin o niskim statusie materialnym, pacjent├│w d┼éugotrwale przebywaj─ůcych w szpitalu, alkoholik├│w, sportowc├│w i wegetarian. W przypadku tej ostatniej grupy niedob├│r wynika ze sposobu ┼╝ywienia, bo wch┼éanianie cynku jest najwy┼╝sze w┼éa┼Ťnie z produkt├│w zwierz─Öcych, kt├│re w przeciwie┼ästwie od tych ro┼Ťlinnych nie zawieraj─ů fitynian├│w. Ponadto bardzo pomocna w przyswajaniu cynku jest witamina A.

Produkty bogate w cynk

W jakich produktach cynk znajduje si─Ö w najwi─Ökszych ilo┼Ťciach? Najbogatszym ┼║r├│d┼éem s─ů ostrygi, ryby oraz czerwone mi─Öso i jego przetwory. Spo┼Ťr├│d ro┼Ťlinnych artyku┼é├│w spo┼╝ywczych najobfitszymi ┼║r├│d┼éami cynku s─ů ciemne pieczywo i kasza gryczana. Poza tym cynk wyst─Öpuje w:

  • jajach;
  • orzechach;
  • ro┼Ťlinach str─ůczkowych;
  • parmezanie;
  • serach podpuszczkowych;
  • w─ůtr├│bce,
  • kie┼ékach;
  • mleku.

Zalecane dzienne spo┼╝ycie

Zapotrzebowanie na cynk jest najwi─Öksze w pierwszych latach ┼╝ycia cz┼éowieka oraz w okresie dojrzewania. Ponadto suplementacj─Ö cynku powinny stosowa─ç osoby w podesz┼éym wieku oraz te z zaburzeniami odporno┼Ťci, cz─Östo zapadaj─ůce na infekcje. Wykazano, ┼╝e przyjmowanie suplement├│w z cynkiem mo┼╝e by─ç skutecznym sposobem na to, jak wzmocni─ç odporno┼Ť─ç w okresie zwi─Ökszonej zachorowalno┼Ťci. Opr├│cz tego, liczne badania potwierdzaj─ů skuteczno┼Ť─ç takiej suplementacji w leczeniu i profilaktyce wielu chor├│b, na przyk┼éad zwyrodnienia plamki ┼╝├│┼étej, a tak┼╝e jej korzystny wp┼éyw na rozw├│j masy, ko┼Ťci oraz prac─Ö uk┼éadu nerwowego. Niemniej jednak nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e suplementacja cynku powinna by─ç kontrolowana przez lekarza. Przyjmowanie jej na w┼éasn─ů r─Ök─Ö mo┼╝e wywo┼éa─ç powik┼éania zdrowotne, w tym zaburzenia wch┼éaniania miedzi i ┼╝elaza.

Przeczytaj tak┼╝e: Propolis ÔÇô w┼éa┼Ťciwo┼Ťci lecznicze i zastosowanie

Zalecane dzienne spo┼╝ycie cynku wynosi:

  • dla dzieci 5 mg/dzie┼ä;
  • dla m┼éodzie┼╝y 8-11 mg/dzie┼ä;
  • dla doros┼éych m─Ö┼╝czyzn 11 mg/dzie┼ä;
  • dla doros┼éych kobiet 8 mg/dzie┼ä.

Czytaj tak┼╝e: B├│l gard┼éa w ci─ů┼╝y ÔÇô jak leczy─ç i zapobiega─ç?


  • Wiechu┼éa D., Mo┼äka I., Znaczenie cynku dla organizmu ludzkiego w aspekcie suplementacji tego pierwiastka, praca pogl─ůdowa ┼Ül─ůskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
  • Ko┼Ťciej A. i wsp., Rola wybranych czynnik├│w ┼╝ywieniowych w kszta┼étowaniu odporno┼Ťci dzieci, ÔÇ×Probl Hig EpidemiolÔÇŁ, 2017, 98/2, str. 110-117 http://www.phie.pl/pdf/phe-2017/phe-2017-2-110.pdf

Powstrzymaj zagro┼╝enie ju┼╝ przy pierwszych objawach

Tantum Natura mo┼╝esz kupi─ç nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale tak┼╝e tych internetowych.

Sprawd┼║, gdzie mo┼╝esz kupi─ç Tantum Natura:

Kup online