12 maja 2020, lek. Michał Dąbrowski

Prawoślaz – właściwości, działanie, wskazania

Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis) to cenna roślina, która wykazuje liczne właściwości lecznicze. Działanie prawoślazu znajduje zastosowanie w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, stąd najbardziej znany jest syrop prawoślazowy. Ziele można jednak również parzyć, po czym pić jako zamiennik herbaty. Dowiedz się najważniejszych informacji o prawoślazie!

Prawoślaz

Prawoślaz – charakterystyka rośliny

Prawoślaz to roślina należąca do rodziny ślazowatych i jak jej nazwa wskazuje, w prawoślazie zawarte są związki śluzowe. W basenie Morza Śródziemnego występuje powszechnie na łąkach, gdzie kwitnie w okresie wakacyjnym. 

Prawoślaz wyglądem kwiatów o jasnoróżowej barwie przypomina malwę, która jest z powodzeniem uprawiana w polskich ogrodach. Z kolei prawoślaz wysoki bywa potocznie nazywany malwą ogrodową. Niegdyś oba gatunki były uznawane za jeden rodzaj, jednak aktualnie malwy zostały wyodrębnione jako oddzielny gatunek. Również prawoślaz (Althaea L.) występuje w wielu gatunkach, jednak to prawoślaz lekarski jest najlepiej znany. 

Właściwości lecznicze prawoślazu lekarskiego 

W medycynie wykorzystuje się liście oraz korzeń rośliny, z których przyrządza się preparaty do stosowania doustnego i zewnętrznego na skórę oraz błony śluzowe. Prawoślaz lekarski wykazuje liczne właściwości lecznicze, które zawdzięcza zawartości cennych śluzów, a także związków, takich jak: 

  • minerały,
  • pektyny,
  • tłusty olej,
  • flawony,
  • kwasy organiczne,
  • asparagina,
  • skrobia,
  • pektyny, 
  • polifenole,
  • kumaryny.   

Związki te sprawiają, że prawoślaz wykazuje właściwości:

  • powlekające,
  • przeciwzapalne,
  • kojące podrażnienia,
  • antyseptyczne. 

Kiedy zbierać liście i korzeń prawoślazu? 

Prawoślaz może być z powodzeniem uprawiany w polskich ogrodach. Roślina stanowi ciekawą dekorację, zwłaszcza w lipcu i sierpniu, kiedy zakwita. Również liść prawoślazu ze względu na swoje duże rozmiary ma sporo walorów estetycznych. Prawoślaz osiąga wysokość ok. 1,5 metra, dlatego sprawdza się jako ozdoba osłaniająca altanki, czy jako tło dla innych roślin. 

Aby cieszyć się rośliną we własnym ogrodzie i przy okazji korzystać z jej właściwości, wystarczy nasiona prawoślazu wysiać wprost do gruntu, najlepiej wczesną wiosną. Nasiona wystarczy umieścić na głębokości  1 – 1,5 cm i przykryć ziemią.

Gdy prawoślaz zaczyna kwitnąć lub na niedługo przed okresem kwitnienia można zbierać liście. Surowiec należy suszyć w ciepłym miejscu, zapewniając stały przewiew powietrza. Korzeń natomiast zbiera się jesienią, jednak dopiero w drugim roku od posiania prawoślazu. 

Jakie preparaty przyrządza się z prawoślazu? 

Prawoślaz lekarski można przyjmować w gotowej formie lub przygotować surowiec samodzielnie. Liście natomiast można dodawać do sałatek, a suszone ziele wykorzystywać do przyrządzania preparatów, takich jak:

  • napary – łyżeczkę suszonych liści zalewa się gorącą wodą i pozostawia do zaparzenia pod przykryciem;
  • odwary – przygotowuje się je poprzez gotowanie surowca przez kilka minut;
  • maceraty – prawoślaz zalewa się letnią wodą i pozostawia na noc, po czym całość należy zagotować;
  • lecznicze kąpiele – napary z prawoślazu można dodawać do kąpieli lub stosować do przemywania skóry;
  • maści – do stosowania na skórę. 

Prawoślaz lekarski – wskazania do przyjmowania doustnego

Prawoślaz lekarski jest cennym składnikiem syropu wspomagającego leczenie infekcji górnych dróg oddechowych. Syrop prawoślazowy, ze względu na dużą zawartość związków śluzowych, działa powlekająco na błony śluzowe gardła i jamy ustnej. Dzięki temu prawoślaz łagodzi kaszel i wspomaga odkrztuszanie. Syrop jest więc pomocny zarówno przy mokrym, jak i suchym kaszlu. Działa także przeciwzapalnie i koi podrażnienia, dlatego znajdziemy go również w pastylkach do ssania.  

Prawoślaz można więc stosować pomocniczo w leczeniu dolegliwości górnych dróg oddechowych, takich jak:

  • chrypka,
  • przeziębienie,
  • angina,
  • zapalenie gardła i krtani,
  • zapalenie oskrzeli,
  • podrażnienia gardła. 

Powlekające działanie prawoślazu znajduje zastosowanie także w przypadku schorzeń żołądkowo-jelitowych. Śluzy zawarte w roślinie mają lepką konsystencję, dzięki czemu pokrywają ściany żołądka i przełyku. Roślina sprawdza się więc jako wsparcie leczenia m.in. zgagi, choroby refluksowej, zaparć czy nieżytu żołądka. 

Działanie prawoślazu stosowanego zewnętrznie  

Napary, odwary oraz maceraty z prawoślazu sprawdzają się do leczenia schorzeń skórnych. W tym celu można przygotowywać m.in. nasiadówki w przypadku infekcji zewnętrznych narządów moczowych, czy też stosować prawoślaz do przemywania i okładów.  

Prawoślaz wykazuje działanie antyseptyczne i przeciwzapalne, dlatego można go stosować w przypadku zapalenia spojówek czy ropnych zmian zapalnych na skórze, jak np. czyraki i wrzody. Właściwości kojące podrażnienia sprawdzają się natomiast przy oparzeniach słonecznych.  

Prawoślaz w ciąży i dla dzieci – kiedy nie może być przyjmowany? 

Prawoślaz to roślina bezpieczna, dlatego zwykle może być podawana starszym dzieciom. Jednak w przypadku najmłodszych, poniżej 3. roku życia, przed zastosowaniem prawoślazu konieczna jest konsultacja z lekarzem.   

Przeciwwskazania do przyjmowania prawoślazu to również ciąża oraz okres karmienia piersią. Prawoślaz w ciąży, podobnie jak każdy inny lek, powinien być przyjmowany jedynie po konsultacji z lekarzem. Szczególną ostrożność podczas stosowania prawoślazu należy zachować w przypadku alergików. 

Warto pamiętać, że prawoślaz nie powinien być regularnie przyjmowany doustnie przez długi okres. Jego właściwości powlekające mogą utrudnić wchłanianie witamin i minerałów, co może prowadzić do niedoborów przy stosowaniu powyżej kilku miesięcy.  

Powstrzymaj zagrożenie już przy pierwszych objawach

Tantum Natura możesz kupić nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale także tych internetowych.

Sprawdź, gdzie możesz kupić Tantum Natura:

Kup online