3 września 2019, lek. Michał Dąbrowski

Smog a zdrowie człowieka – czy powinniśmy obawiać się skutków wdychania smogu?

Jak wskazują dane, Polska znajduje się w niechlubnej czołówce krajów, które mają największy problem ze smogiem. Jest to stan atmosfery objawiający się gęstą mgłą, w której znajdują się cząsteczki różnego rodzaju ksenobiotyków. Mają one niestety bardzo szkodliwy wpływ - zarówno na środowisko naturalne, jak i zdrowie człowieka.

Smog – czym jest i co go wywołuje?

Nazwa ,,smog” pochodzi od dwóch angielskich słów – smoke (dym) oraz fog (mgła). To określenie idealnie pasujące do opisywanego tu zjawiska, które stanowi widoczny skutek przekroczenia poziomu zanieczyszczeń, jaki nasza atmosfera jest w stanie unieść. Smog pojawia się głównie w okresie zimowym i stanowi wynik kumulacji kilku czynników. Po pierwsze, jest zjawiskiem, do którego dochodzi przede wszystkim w uprzemysłowionych, gęsto zabudowanych miastach. Na jego wystąpienie silnie wpływa m.in. przemysł paliwowo-energetyczny, drzewno-papierniczy, ale też duże natężenie ruchu samochodowego i emitowane przez auta spaliny. 

Co jednak ważne, do tworzenia smogu przyczyniają się także indywidualne działania jednostek. Dane wskazują, że niemalże połowa emitowanych do atmosfery pyłów pochodzi właśnie z obszaru komunalno-bytowego (wiąże się to zwłaszcza ze zwiększonym spalaniem paliw zimą). Jeśli emisje te są wysokie i pojawiają się dodatkowe czynniki w postaci ciszy wiatrowej oraz inwersji temperatury (to zjawisko hamujące mieszanie się powietrza atmosferycznego w pionie), epizod smogowy jest niemalże nie do uniknięcia. Dochodzi w tym czasie do takich reakcji chemicznych, które implikują powstanie widocznego dla nas pyłu wtórnego. 

Z jakimi substancjami mamy do czynienia w przypadku smogu?

  • Benzen, 
  • dwutlenek azotu,
  • tlenek węgla,
  • pył PM10,
  • pył PM2,5,
  • ołów
  • i inne.

Wszystkie wymienione tu związki są toksyczne dla organizmu ludzkiego. Przykład? Tlenek węgla jest gazem łączącym się z hemoglobiną krwinek, co skutkuje zahamowaniem oddychania tkankowego – pojawiają się duszności. Pył PM2,5 przenika zaś wprost do płuc, gdzie osiada na pęcherzykach. W związku z tym może bezpośrednio wpływać na wystąpienie różnego rodzaju nowotworów dróg oddechowych – w tym także raka płuc (który i tak stanowi najczęściej występujący nowotwór złośliwy).

Jakie jeszcze mogą być konsekwencje wdychania smogu?

Jak wskazują dane pochodzące z raportu powstałego w 2016 roku – Air quality in Europe – 2016 report – zanieczyszczenie powietrza może być na Starym Kontynencie przyczyną ponad 450 tys. przedwczesnych zgonów! Wiąże się to m.in. ze zwiększonym ryzykiem:

  • chorób układu sercowo-naczyniowego – nadciśnienia, miażdżycy, zawałów, niewydolności serca etc.;
  • chorób układu oddechowego – stanów zapalnych górnych dróg oddechowych, chronicznego kaszlu, chrypki, POChP, astmy, rozedmy płuc etc.;
  • nowotworów;
  • alergii;
  • problemów w zakresie płodności oraz utrzymania ciąży;
  • chorób oczu, np. częstszego występowania zapalenia spojówek;
  • chorób skóry;
  • zmniejszonej odporności 
  • i wielu innych.

Co ważne, smog oddziałuje również na nasze funkcjonowanie emocjonalne – może podwyższać ryzyko zachorowania na zaburzenia depresyjne. Powoduje też bezsenność, trudności w koncentracji oraz inne problemy związane z pracą układu nerwowego. Z pozoru może wydawać się, że wpływ ten jest niewielki. Mimo wszystko, warto jednak w trakcie epizodu smogowego dodatkowo zwiększyć uważność na higienę codziennego życia oraz swój stan psychiczny – holistyczne podejście do zdrowia to w takim okresie podstawa.

Co można zrobić, aby zaradzić smogowi?

Biorąc pod uwagę doraźną troskę o organizm, w okresie zwiększonego smogu najlepiej nie opuszczać budynków, co pozwoli ograniczyć kontakt z zanieczyszczonym powietrzem. Pomocne są też maski antysmogowe, aczkolwiek należy przy ich wyborze pamiętać o odpowiednich atestach – maska masce nierówna. 

Podstawę w walce ze smogiem niewątpliwie stanowi jednak zmniejszenie emisji toksycznych substancji, ponieważ tylko to pozwoli skutecznie zaradzić kolejnym szkodliwym dla nas epizodom. Niewątpliwym wsparciem może być w tym zakresie:

  • opieranie się na naturalnych źródłach energii (np. wietrze czy słońcu),
  • stosowanie paliw ekologicznych (tzw. biopaliw), 
  • zaprzestanie użytkowania maszyn/pojazdów, które przekraczają normy emisji spalin,
  • sadzenie dodatkowych drzew i innej roślinności – zwłaszcza w obrębie obszarów uprzemysłowionych. 

W dużej mierze są to czynności bazujące na decyzjach polityczno-ekonomicznych. Mimo wszystko nie wyklucza to podejmowania indywidualnych kroków, które będą miały na celu ochronę środowiska naturalnego. Każde, nawet najmniejsze ograniczenie szkodliwych działań, ma w tym zakresie ważne znaczenie – zdrowie wielu pokoleń będzie nam za to wdzięczne.


  • Makhniashvili, I.,  Makles, Z. Smog w środowisku miejskim, Bezpieczeństwo Pracy: nauka i praktyka, nr 7-8/2006, s: 20-23 [dostęp: 09.08.2019]. http://bit.ly/SmogBezpieczenstwoPracy
  • Treder M., Smog zagrożeniem bezpieczeństwa zdrowotnego w Polsce, Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego 2017, vol. 11, nr 1, s: 190-204 [dostęp: 09.08.2019]. http://bit.ly/SmogZagrozeniemBezpieczenstwa

Powstrzymaj zagrożenie już przy pierwszych objawach

Tantum Natura możesz kupić nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale także tych internetowych.

Sprawdź, gdzie możesz kupić Tantum Natura:

Kup online