3 wrze艣nia 2019, lek. Micha艂 D膮browski

Smog a zdrowie cz艂owieka – czy powinni艣my obawia膰 si臋 skutk贸w wdychania smogu?

Jak wskazuj膮 dane, Polska znajduje si臋 w niechlubnej czo艂贸wce kraj贸w, kt贸re maj膮 najwi臋kszy problem ze smogiem. Jest to stan atmosfery objawiaj膮cy si臋 g臋st膮 mg艂膮, w kt贸rej znajduj膮 si臋 cz膮steczki r贸偶nego rodzaju ksenobiotyk贸w. Maj膮 one niestety bardzo szkodliwy wp艂yw - zar贸wno na 艣rodowisko naturalne, jak i zdrowie cz艂owieka.

Smog 鈥 czym jest i co go wywo艂uje?

Nazwa ,,smog鈥 pochodzi od dw贸ch angielskich s艂贸w 鈥 smoke (dym) oraz fog (mg艂a). To okre艣lenie idealnie pasuj膮ce do opisywanego tu zjawiska, kt贸re stanowi widoczny skutek przekroczenia poziomu zanieczyszcze艅, jaki nasza atmosfera jest w stanie unie艣膰. Smog pojawia si臋 g艂贸wnie w okresie zimowym i stanowi wynik kumulacji kilku czynnik贸w. Po pierwsze, jest zjawiskiem, do kt贸rego dochodzi przede wszystkim w uprzemys艂owionych, g臋sto zabudowanych miastach. Na jego wyst膮pienie silnie wp艂ywa m.in. przemys艂 paliwowo-energetyczny, drzewno-papierniczy, ale te偶 du偶e nat臋偶enie ruchu samochodowego i emitowane przez auta spaliny. 

Co jednak wa偶ne, do tworzenia smogu przyczyniaj膮 si臋 tak偶e indywidualne dzia艂ania jednostek. Dane wskazuj膮, 偶e niemal偶e po艂owa emitowanych do atmosfery py艂贸w pochodzi w艂a艣nie z obszaru komunalno-bytowego (wi膮偶e si臋 to zw艂aszcza ze zwi臋kszonym spalaniem paliw zim膮). Je艣li emisje te s膮 wysokie i pojawiaj膮 si臋 dodatkowe czynniki w postaci ciszy wiatrowej oraz inwersji temperatury (to zjawisko hamuj膮ce mieszanie si臋 powietrza atmosferycznego w pionie), epizod smogowy jest niemal偶e nie do unikni臋cia. Dochodzi w tym czasie do takich reakcji chemicznych, kt贸re implikuj膮 powstanie widocznego dla nas py艂u wt贸rnego. 

Z jakimi substancjami mamy do czynienia w przypadku smogu?

  • Benzen, 
  • dwutlenek azotu,
  • tlenek w臋gla,
  • py艂 PM10,
  • py艂 PM2,5,
  • o艂贸w
  • i inne.

Wszystkie wymienione tu zwi膮zki s膮 toksyczne dla organizmu ludzkiego. Przyk艂ad? Tlenek w臋gla jest gazem 艂膮cz膮cym si臋 z hemoglobin膮 krwinek, co skutkuje zahamowaniem oddychania tkankowego 鈥 pojawiaj膮 si臋 duszno艣ci. Py艂 PM2,5 przenika za艣 wprost do p艂uc, gdzie osiada na p臋cherzykach. W zwi膮zku z tym mo偶e bezpo艣rednio wp艂ywa膰 na wyst膮pienie r贸偶nego rodzaju nowotwor贸w dr贸g oddechowych 鈥 w tym tak偶e raka p艂uc (kt贸ry i tak stanowi najcz臋艣ciej wyst臋puj膮cy nowotw贸r z艂o艣liwy).

Jakie jeszcze mog膮 by膰 konsekwencje wdychania smogu?

Jak wskazuj膮 dane pochodz膮ce z raportu powsta艂ego w 2016 roku 鈥 Air quality in Europe 鈥 2016 report 鈥 zanieczyszczenie powietrza mo偶e by膰 na Starym Kontynencie przyczyn膮 ponad 450 tys. przedwczesnych zgon贸w! Wi膮偶e si臋 to m.in. ze zwi臋kszonym ryzykiem:

  • chor贸b uk艂adu sercowo-naczyniowego 鈥 nadci艣nienia, mia偶d偶ycy, zawa艂贸w, niewydolno艣ci serca etc.;
  • chor贸b uk艂adu oddechowego 鈥 stan贸w zapalnych g贸rnych dr贸g oddechowych, chronicznego kaszlu, chrypki, POChP, astmy, rozedmy p艂uc etc.;
  • nowotwor贸w;
  • alergii;
  • problem贸w w zakresie p艂odno艣ci oraz utrzymania ci膮偶y;
  • chor贸b oczu, np. cz臋stszego wyst臋powania zapalenia spoj贸wek;
  • chor贸b sk贸ry;
  • zmniejszonej odporno艣ci
  • i wielu innych.

Co wa偶ne, smog oddzia艂uje r贸wnie偶 na nasze funkcjonowanie emocjonalne 鈥 mo偶e podwy偶sza膰 ryzyko zachorowania na zaburzenia depresyjne. Powoduje te偶 bezsenno艣膰, trudno艣ci w koncentracji oraz inne problemy zwi膮zane z prac膮 uk艂adu nerwowego. Z pozoru mo偶e wydawa膰 si臋, 偶e wp艂yw ten jest niewielki. Mimo wszystko, warto jednak w trakcie epizodu smogowego dodatkowo zwi臋kszy膰 uwa偶no艣膰 na higien臋 codziennego 偶ycia oraz sw贸j stan psychiczny 鈥 holistyczne podej艣cie do zdrowia to w takim okresie podstawa.

Co mo偶na zrobi膰, aby zaradzi膰 smogowi?

Bior膮c pod uwag臋 dora藕n膮 trosk臋 o organizm, w okresie zwi臋kszonego smogu najlepiej nie opuszcza膰 budynk贸w, co pozwoli ograniczy膰 kontakt z zanieczyszczonym powietrzem. Pomocne s膮 te偶 maski antysmogowe, aczkolwiek nale偶y przy ich wyborze pami臋ta膰 o odpowiednich atestach 鈥 maska masce nier贸wna. 

Podstaw臋 w walce ze smogiem niew膮tpliwie stanowi jednak zmniejszenie emisji toksycznych substancji, poniewa偶 tylko to pozwoli skutecznie zaradzi膰 kolejnym szkodliwym dla nas epizodom. Niew膮tpliwym wsparciem mo偶e by膰 w tym zakresie:

  • opieranie si臋 na naturalnych 藕r贸d艂ach energii (np. wietrze czy s艂o艅cu),
  • stosowanie paliw ekologicznych (tzw. biopaliw), 
  • zaprzestanie u偶ytkowania maszyn/pojazd贸w, kt贸re przekraczaj膮 normy emisji spalin,
  • sadzenie dodatkowych drzew i innej ro艣linno艣ci 鈥 zw艂aszcza w obr臋bie obszar贸w uprzemys艂owionych. 

W du偶ej mierze s膮 to czynno艣ci bazuj膮ce na decyzjach polityczno-ekonomicznych. Mimo wszystko nie wyklucza to podejmowania indywidualnych krok贸w, kt贸re b臋d膮 mia艂y na celu ochron臋 艣rodowiska naturalnego. Ka偶de, nawet najmniejsze ograniczenie szkodliwych dzia艂a艅, ma w tym zakresie wa偶ne znaczenie 鈥 zdrowie wielu pokole艅 b臋dzie nam za to wdzi臋czne.


  • Makhniashvili, I.,  Makles, Z. Smog w 艣rodowisku miejskim, Bezpiecze艅stwo Pracy: nauka i praktyka, nr 7-8/2006, s: 20-23 [dost臋p: 09.08.2019]. http://bit.ly/SmogBezpieczenstwoPracy
  • Treder M., Smog zagro偶eniem bezpiecze艅stwa zdrowotnego w Polsce, Rocznik Bezpiecze艅stwa Mi臋dzynarodowego 2017, vol. 11, nr 1, s: 190-204 [dost臋p: 09.08.2019]. http://bit.ly/SmogZagrozeniemBezpieczenstwa

Powstrzymaj zagro偶enie ju偶 przy pierwszych objawach

Tantum Natura mo偶esz kupi膰 nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale tak偶e tych internetowych.

Sprawd藕, gdzie mo偶esz kupi膰 Tantum Natura:

Kup online