27 stycznia 2020, lek. Michał Dąbrowski

Zapalenie krtani – objawy, przyczyny, leczenie

Zapalenie krtani to infekcja (najczęściej powstała na tle wirusowym), która dotyka zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci. Wiąże się przede wszystkim z problemami z głosem, lecz w jej przebiegu mogą wystąpić także trudności w oddychaniu. Łagodna forma może być wręcz niezauważalna dla pacjenta, zaś ostra kończy się nawet hospitalizacją. Co zatem warto wiedzieć o zapaleniu krtani?

Kobieta cierpi z powodu zapalenia krtani

Krtań – najważniejsze fakty

Krtań jest narządem, który odgrywa jedną z kluczowych ról w dwóch ważnych czynnościach – generowaniu dźwięków oraz oddychaniu. Znajduje się w środkowej części szyi, ma długość około 4-6 cm, od góry łączy się z gardłem, od dołu z tchawicą. W jej skład wchodzą mięśnie (zewnętrzne oraz wewnętrzne), więzadła, jak i szkielet chrzęstny (dziewięć chrząstek). 

W fonacji, czyli tworzeniu dźwięków, główną rolę odgrywają fałdy głosowe (potocznie nazywane strunami głosowymi), które znajdują się w środkowej części krtani. Pomiędzy nimi umiejscowiona jest szpara (najwęższy element dróg oddechowych, jak i samej krtani), z którą wspólnie tworzą głośnię. Ruchy fałdów głosowych wywołują drgania powietrza przechodzącego przez szparę, co pozwala na fonację. W skrócie – kiedy fałdy głosowe zbliżają się do siebie, powstaje dźwięk, zaś w czasie oddychania oddalają się od siebie, co pozwala na swobodne przejście powietrza przez szparę głośni. Łatwo wnioskować, że jeżeli dochodzi w tym obszarze do jakichkolwiek zaburzeń – zwłaszcza obrzęku, który towarzyszy większości stanów zapalnych krtani – może negatywnie odbić się to zarówno na głosie, jak i procesie oddychania. 

Jak rozwija się zapalenie krtani? 

Gdy mówimy o zapaleniu krtani, warto mieć na uwadze niejednorodność owej jednostki chorobowej. Może mieć różną etiologię, przebieg, intensywność. Co istotne, tego typu infekcja – to właśnie zakażenia drobnoustrojami odpowiadają za zapalenie krtani – znacznie częściej występuje u dzieci niż dorosłych. Wiąże się z tym zarówno niedojrzałość układu immunologicznego najmłodszych, jak i odmienna budowa anatomiczna oraz położenie krtani, niż ma to miejsce u osób starszych. 

Zwykle zapalenie krtani rozpoczyna się od objawów typowych dla infekcji wirusowej, które ograniczają się do nosa oraz gardła. Następnie drogą zstępującą zapalenie przechodzi do krtani (może przenieść się także na tchawicę oraz oskrzela). Warto podkreślić, że w większości przypadków przebieg opisywanego tu zakażenia jest łagodny i nie wymaga antybiotykoterapii czy hospitalizacji. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że krtań stanowi ważny narząd w procesie oddychania, jeśli dojdzie do intensywnego obrzęku i krytycznego zwężenia światła krtani, może rozwinąć się ostra niewydolność oddechowa, która istotnie zagraża życiu. Wtedy konieczna jest natychmiastowa interwencja medyczna. 

Zapalenie krtani – rodzaje

  • Podgłośniowe zapalenie krtani (zapalenie podgłośni) – jest najczęściej spotykaną formą opisywanej choroby, którą inaczej nazywamy krupem wirusowym [ang. croup – podgłośniowe zapalenie krtani]. Odpowiadają za nią głównie wirusy grypy, paragrypy, adenowirusy lub RC wirusy, co oznacza, że leczenie opiera się przede wszystkim na terapii objawowej. Antybiotykoterapia jest wskazana w przypadku, gdy doszło do nadkażenia bakteryjnego lub istnieje jego duże ryzyko.
  • Nadgłośniowe zapalenie krtani (zapalenie nagłośni) – jest znacznie rzadszą formą choroby, co wiąże się m.in. ze stosowanymi w tym zakresie szczepieniami. Przebiega zwykle z nagłą niedrożnością dróg oddechowych i stanowi poważne niebezpieczeństwo dla wydolności oddechowej (zwłaszcza u dzieci; u osób dorosłych ma nieco lżejszy przebieg). Za zapalenie nagłośni odpowiadają bakterie (głównie Haemophilus influenzae), a stan zapalny pojawia się w górnej części krtani – zarówno w samej nagłośni, jak i okolicznych tkankach.

Co ważne, ostre zakażenia bakteryjne krtani mogą występować jednocześnie ze stanami zapalnymi tchawicy i oskrzeli, za co najczęściej odpowiadają patogeny, takie jak Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Str. pneumoniae. Choroba przebiega wtedy o wiele intensywniej i rozwija się znacznie szybciej, niż dzieje się to w przypadku zakażeń wirusowych. Występuje wysoka gorączka, stridor, a głos jest zachrypnięty. Konieczna jest szybka konsultacja lekarska oraz wdrożenie antybiotykoterapii (jeżeli nie doszło do poważnego zagrożenia oddechowego, które może wymagać wspomnianej już hospitalizacji). Warto dodać, że bakteryjnemu zapaleniu krtani, tchawicy i oskrzeli często towarzyszy także zapalenie płuc – dotyczy to nawet 50 proc. przypadków. 

Objawy zapalenia krtani

Jak to zostało wspomniane, zwykle początek infekcji wiąże się ze stanem zapalnym nosa i gardła – może pojawić się ból, pieczenie, zaczerwienienie, drapanie w gardle oraz katar, cieknący lub zatkany nos. Po około 2-3 dniach od wystąpienia związanych z nimi objawów, występują także symptomy zapalenia krtani, które u podstaw mają przede wszystkim pojawiający się w tym obszarze obrzęk. Należą do nich:

  • chrypka,
  • trudności z oddychaniem i przełykaniem,
  • suchy kaszel, który określa się ,,szczekającym” (występuje głównie w zapaleniu podgłośni oraz w przypadku, gdy jednocześnie pojawia się także bakteryjne zapalenie tchawicy),
  • świst krtaniowy – tzw. stridor,
  • gorączka (zwykle w przebiegu podgłośniowego zapalenia krtani nie występuje, w innych przypadkach jest wysoka).

Jak to zostało podkreślone wcześniej, zwykle zapalenie krtani ma łagodny przebieg, lecz nieleczone może ewoluować w przewlekłą formę choroby. Tego typu schorzenie staje się zaś przyczynkiem do rozwoju np. torbieli czy polipów krtani, co wymaga już znacznie bardziej specjalistycznego leczenia. Wiąże się również z większym ryzykiem jeszcze poważniejszych powikłań, w tym nowotworów.

Co zwiększa ryzyko zapalenia krtani?

  • Czynniki anatomiczne – zauważono zwiększoną zapadalność na chorobę u dzieci z krótką szyją, ryzyko zwiększa także nieprawidłowa budowa przegrody nosowej i inne.
  • Czynniki atmosferyczne – najwięcej zachorowań występuje w okresie jesienno-zimowym.
  • Dużą rolę odgrywają w tym gwałtowne zmiany temperatur, co zaś latem może wiązać się m.in. z nieprawidłowym korzystaniem z klimatyzacji.
  • Astma – u pacjentów z astmą oskrzelową częściej obserwuje się nawrotowe formy zapalenia podgłośni.
  • Przeciążenie narządu głosu – które wiąże się m.in. z zawodem nauczyciela, konferansjera, aktora czy piosenkarza – oraz nieprawidłowa emisja.

Jak leczyć zapalenie krtani?

Jak to zostało wspomniane, gdy za infekcję odpowiadają wirusy, podstawą jest leczenie objawowe. Jeżeli pojawia się podwyższona temperatura, pomocne mogą być leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne (paracetamol lub ibuprofen). Warto postawić także na takie środki apteczne, jak roztwory do płukania gardła, aerozol czy pastylki do ssania, które mają w składzie naturalne składniki. Sprawdzi się w tym przypadku m.in. miód wykazujący działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe, łagodzące, regenerujące, nawilżające etc.

Pomocne mogą być także domowe sposoby, np. płukanie gardła sodą oczyszczoną – wykazuje właściwości przeciwzapalne oraz antyseptyczne. Wystarczy rozpuścić w połowie szklanki ciepłej wody łyżeczkę sody. Gardło płuczemy 2-3 razy dziennie. W problemach z krtanią korzystnie działają również zioła, zwłaszcza tymianek oraz szałwia. Obie te rośliny mają właściwości przeciwbakteryjnie. Tymianek złagodzi chrypkę, zaś szałwia zadziała przeciwutleniająco oraz dezynfekująco. Można stosować je zarówno w formie inhalacji, płukanek, jak i popijać w formie herbatki. 

Co ważne, pamiętajmy też o zachowaniu odpowiedniej wilgotności powietrza w pomieszczeniach, w których przebywamy. Optymalny poziom to 45-65 proc. Ma to duże znaczenie dla naszych dróg oddechowych, w tym także w zakresie prewencji oraz leczenia zapalenia krtani. 


  • Pod red. Śliwińska-Kowalska, M., Niebudek-Bogusz, E., (2009) Rehabilitacja zawodowych zaburzeń głosu. Poradnik dla nauczycieli. Łódź: Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera [dostęp: 20.12.2019] https://www.fuw.edu.pl/~radek/emisjaglosu.pdf

Powstrzymaj zagrożenie już przy pierwszych objawach

Tantum Natura możesz kupić nie tylko w swoich lokalnych aptekach, ale także tych internetowych.

Sprawdź, gdzie możesz kupić Tantum Natura:

Kup online